انواع زعفران

انواع زعفران در یک نگاه

از دخترپیچ تا اسپیشیال سوپر نگین
کاملاً قرمز و بدون بخش سفید
کلاله‌های جدا و کاملاً خالص
مرغوب و مناسب مصرف عمومی
مناسب صادرات و دارای سه درجه کیفی

هیچ بخش سفیدرنگی در آن وجود ندارد و کاملاً قرمز است. شاخه‌های زعفران از یکدیگر جدا هستند. کیفیت آن از زعفران دسته و پوشال بهتر است و برای صادرات نیز قابل استفاده است. زعفران سرگل رایج‌ترین نوع زعفران است و بیشتر مشتریان با این نمونه آشنایی دارند. این نوع زعفران در عین حال، یکی از مرغوب‌ترین انواع زعفران به شمار می‌آید. زعفران سرگل در واقع همان چیزی است که اغلب افراد در ذهن خود از زعفران دارند. نام‌های دیگری مانند زعفران ممتاز، زعفران ممتاز قائنات، زعفران سرریشه و سرقلم نیز برای این نوع زعفران به کار می‌رود. در زعفران سرگل، بخش خامه (ریشه) به‌طور کامل حذف شده و کلاله‌های کاملاً قرمز و جدا از هم، زعفران خالص را تشکیل می‌دهند. تشخیص مرغوبیت سرگل دشوار است و با دو شاخصه «طول کلاله» و «نبود تکه‌های سفیدرنگی که در اثر رنگ‌گرفتن، قرمز شده‌اند» عیارسنجی می‌شود و به سه درجه تقسیم می‌شود؛ به‌طوری‌که سرگل درجه یک از نگین سوپر گران‌تر و سرگل درجه سه اندکی از پوشال قلمدار گران‌تر است. در میان انواع زعفران، مصرف زعفران سرگل نسبت به انواع دیگر رایج‌تر است.

زعفران سرگل

سه شاخه کلاله به یکدیگر چسبیده‌اند
بدون بخش سفید در انتهای کلاله
فرآوری دقیق و زمان‌بر
تولید محدود و عرضه کمتر در بازار

سه شاخه کلاله به یکدیگر چسبیده‌اند و در انتهای آن بخش سفیدرنگی وجود ندارد. تولید و فروش زعفران نگین به دلیل زمان‌بر بودن پاک‌کردن زعفران در این روش، هزینه بالا و نیاز به فعالیت و دقت بیشتر در فرآوری، بسیار کم است و به همین دلیل در مقایسه با سایر انواع زعفران، کمتر در بازار عرضه می‌شود.

زعفران نگین

کلاله‌های کاملاً قرمز و بدون بخش سفید
کلاله‌های صاف، بدون خم‌شدگی
کلاله‌های درشت‌تر با سرقلم پهن
خشک‌شده با دستگاه برای حفظ کیفیت

زعفران سوپر نگین بخشی از ویژگی های زعفران نگین را دارد یعنی هیچگونه بخش سفیدی در انتهای آن وجود ندارد، کلاله ها تماما قرمز رنگ هستند و کلاله ها هیچگونه فرخوردگی و خم شدگی ندارند. تفاوت زعفران سوپر نگین با زعفران نگین در درشتی کلاله ها می باشد؛ کلاله های زعفران سوپر نگین درشت تر از زعفران ها نگین می باشد و سرقلم های آن پهن است. عموما فرآیند گرفتن رطوبت این نوع از زعفران ها با دستگاه خشک کن زعفران انجام می شود تا کیفیت آن حفظ شود.

زعفران سوپر نگین

خاص‌ترین و مرغوب‌ترین نوع زعفران
کلاله‌های کشیده، بیش از ۳ سانتی‌متر
سرقلم پهن و ظاهر ممتاز
صادراتی؛ بدون کلاله تیره، ریز یا شکسته

این نوع زعفران، خاص‌ترین و مرغوب‌ترین نوع زعفران است که از نظر ظاهری از زعفران سوپر نگین نیز بهتر بوده و دارای کلاله‌های کشیده (بیش از ۳ سانتی‌متر) و سرقلم پهن است. زعفران اسپشیال سوپر نگین برای صادرات مناسب است. این نوع زعفران نباید کلاله‌های تیره داشته باشد و هیچ‌یک از کلاله‌ها نباید شکسته یا ریز باشند.

زعفران اسپیشیال سوپر نگین

۱ تا ۳ میلی‌متر خامه همراه کلاله
قدرت رنگ‌دهی بیشتر از زعفران دسته
کلاله‌های چسبیده با بخش سفید در انتها
عرضه در دو نوع معمولی و قلمدار

زعفران پوشال یکی از دسته‌بندی‌های انواع زعفران است که در فرآوری آن، بخشی از خامه زعفران به اندازه حدود ۱ تا ۳ میلی‌متر همراه با کلاله باقی می‌ماند. وجود بخشی از خامه در این نوع زعفران، احتمال تقلب را کاهش داده و اعتماد مشتریان را بیشتر می‌کند. قدرت رنگ‌دهی پوشال نیز از زعفران دسته بیشتر است و به همین دلیل، بخش زیادی از زعفرانی که از کشاورز خریداری می‌شود از این نوع است؛ با این حال، کیفیت آن از زعفران سرگل کمتر است. در زعفران پوشال، سه شاخه کلاله به یکدیگر چسبیده‌اند و در انتهای آن بخش سفیدرنگی دیده می‌شود؛ بنابراین رنگ آن کاملاً یکدست و قرمز نیست. زعفران پوشال در دو نوع معمولی و قلمدار عرضه می‌شود. در نوع قلمدار، کلاله‌ها ضخیم، صاف و بدون فرخوردگی هستند و مقدار خامه همراه با کلاله کم است؛ اما در پوشال معمولی، کلاله‌ها قطر متوسط و حالت فرخورده دارند و مقدار خامه نیز بیشتر است. به همین دلیل، پوشال معمولی نسبت به پوشال قلمدار کیفیت و قیمت پایین‌تری دارد.

زعفران پوشال

ساده‌ترین و پایه‌ای‌ترین روش فرآوری زعفران
شامل کلاله قرمز و خامه سفیدرنگ
سه شاخه کلاله متصل و جدا نشده
اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه با کیفیت پایین‌تر

زعفران دسته پایه‌ای‌ترین و ساده‌ترین نوع فرآوری زعفران است. در این روش، پس از پرکردن گل‌ها و جداکردن گلبرگ‌ها و پرچم‌ها، تمام رشته‌های زعفران با نخ به یکدیگر پیچیده شده و با هم خشک می‌شوند. زعفران دسته هم کلاله قرمز و هم خامه سفیدرنگ را در خود دارد و به دلیل همراه بودن خامه و کلاله، امکان تقلب در آن عملاً وجود ندارد. این نوع زعفران در سازمان ملی استاندارد زعفران ایران به‌عنوان زعفران درجه ۴ شناخته می‌شود. از آنجا که خشک شدن خامه زمان بیشتری نسبت به کلاله نیاز دارد، کلاله در مرحله خشک شدن بخشی از رنگ و عطر خود را از دست می‌دهد؛ بنابراین کیفیت زعفران دسته نسبت به سایر انواع زعفران کمتر است. در زعفران دسته سه شاخه کلاله از یکدیگر جدا نشده و در کنار هم قرار دارند. زعفران دسته نسبت به سایر انواع زعفران قیمت پایین‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تری دارد.

زعفران دختر پیچ

بخش ریشه و پایین ترین قسمت گل زعفران
دارای رنگ زرد مایل به سفید
فاقد کروسین و قدرت رنگ دهی
پس از جداسازی سرگل باقی می ماند

هنگامی که سرگل را از دسته جدا میکنیم، قسمت ریشه، پایین ترین قسمت گل زعفران که در ایران به آن کنج یا سفید گفته میشود، باقی می ماند. این قسمت دارای رنگ زرد مایل به سفید روشن است که فاقد کروسین است که باعث رنگ دهی زعفران می شود که به این علت نمی توان آن را زعفران تلقی کرد.

زعفران سفید یا کنج